Depresja – czym jest, z czym nie należy jej mylić.

Słuchanie czy czytanie o depresji bardzo często wywołuje w nas żywe emocje i zachęca do refleksji. Analizując objawy i wpływ choroby na codzienne życie sprawdzamy na ile dotyczy ona nas i naszych bliskich. Na pewno zdarzyło ci się bowiem słyszeć od innych "mam depresje". W języku potocznym bardzo często określenia depresja używa się do opisania stanów związanych z doznawanym smutkiem, okresem zmęczenia, czasem obniżonego nastroju, który co jakiś czas zdarza się prawie każdemu. Popularyzacja określenia w społeczeństwie i stosowanie go, do opisania gorszego dnia może niestety doprowadzić do tego, że osoby faktycznie chorujące na depresje będą bagatelizowane i postrzegane jako osoby doświadczające typowego "doła". Depresja niestety, to nie tylko czasowy smutek i niechęć do robienia czegoś, związana z trudnym okresem w pracy czy jesienną pluchą.

Jaki jest zasięg choroby?

WHO uznaje depresję za jedną z chorób cywilizacyjnych, która w najbliższych latach ma szansę osiągnąć niepochlebne podium najczęstszych chorób, które dotykają współczesnych ludzi. Obecnie na depresję na świecie cierpi 600 mln ludzi, z czego w Polsce aż 1,5 mln (4% społeczeństwa). Nieoficjalnie szacuje się, że w Polsce choroba dotyka 1 na 10 osób. Najczęściej diagnozuje się ją u osób w wieku między 20. a 40. rokiem życia. Coraz częstsze stają się zachorowania wśród dzieci i młodzieży. Na zachorowanie mocno narażeni są seniorzy. Wg statystyk dotyka dwukrotnie częściej kobiet niż mężczyzn (jakkolwiek możliwe, że mężczyźni rzadziej sięgają po pomoc, stąd niższe statystyki diagnozy choroby w tej grupie).

Depresja może występować w różnych formach i z różnym stopniem nasilenia. Pierwszy epizod najczęściej pojawia się nagle i trwa kilka miesięcy. U osób, które raz doświadczyły choroby wzrasta ryzyko jej nawrotów. Depresja to choroba przewlekła i śmiertelna. W 2015 w Polsce z powodu depresji samobójstwo popełniło 5,5 tysiąca osób.

Jakie są objawy depresji?

Według systemów diagnostycznych, aby sklasyfikować, że osoba cierpi na depresję powinno w ciągu co najmniej 2 tygodniu pojawić się minimum 5 spośród następujących objawów: depresyjny nastrój, utrata zainteresowań aktywnościami, które wcześniej przynosiły nam przyjemność, utrata lub wzrost wagi, bezsenność lub nadmierna senność, pobudzenie lub spowolnienie aktywności psychoruchowej, brak energii lub zmęczenie, niskie poczucie własnej wartości lub poczucie winy, ograniczona koncentracja uwagi lub niezdecydowanie oraz pojawiające się myśli samobójcze.

Pojawiające się objawy powodują u osoby doświadczenie cierpienia i wpływają na zaburzenie jej funkcjonowania społecznego i zawodowego. Jeśli powyższe objawy utrzymują się przez okres dłuższy niż dwa lata mamy do czynienia z dystymią, czyli chronicznym stanem obniżenia nastroju.

Czy żałoba to już depresja?

Depresję warto zróżnicować od doświadczenia żałoby. Żałoba, mimo, że podczas jej trwania mogą pojawić się podobne objawy jak podczas depresji, jest czymś innym. Depresja to zaburzenie psychiczne, choroba. Żałoba jest zjawiskiem psychospołecznym, w którym dochodzi do przeżycia i asymilacji ważnej straty. Strata ta dotyczyć może śmierci bliskiej osoby, rozstania z partnerem, utraty pracy, aborcji, uchodźctwa, utraty jakiegoś wyobrażenia o sobie. Oczywiście jest tak, że nieprzepracowana żałoba może być stanem prowadzącym do depresji.

Biologiczne przyczyny depresji

Można rozróżnić dwa rodzaje depresji ze względu na jej etiologię. Endogenną, związaną z obciążeniem genetycznym oraz reaktywną, która stanowi reakcję na bolesne życiowe doświadczenia.

Doświadczenie depresji przez najbliższych (krewni pierwszego stopnia) powoduje kilkukrotny wzrost ryzyka zachorowania. Przyczyn depresji upatruje się także w zaburzeniach gospodarki chemicznej mózgu. Szczególnie chodzi tu o niedobór hormonów szczęścia (serotoniny, dopaminy, noradrenaliny). Istnieje także koncepcja mówiąca, że osoby cierpiące na depresję, trudniej radzą sobie ze stresem, ponieważ mają podwyższony poziom kortyzolu (potocznie zwanego hormonem stresu, który np. nie pozwala nam zasnąć po trudnym dniu). Do zaburzeń hormonalnych wpływających na powstanie objawów depresji można zaliczyć niedoczynność tarczycy (zaburzenia w wydzielaniu hormonu tyroksyny). Podobnie objawy mogą być widoczne u mężczyzn produkujących zbyt mało testosteronu.

Psychologiczne przyczyny depresji

Z psychologicznego punktu widzenia istnieje wiele przyczyn powstawania depresji. Psychiatra A. Beck stworzył tzw. "triadę depresyjną", która wskazuje na sposób myślenia i postrzegania świata osób chorujących na depresję. Osoby te, w negatywny sposób postrzegają siebie i otaczający ich świat. W pesymistyczny sposób widzą zarówno przeszłość, teraźniejszość jak i przyszłość. Ponadto są bardziej niż inne osoby podatne na błędy myślenia. Mają tendencję do nadmiernego uogólniania, wyolbrzymiania i pomniejszania. Przyczyny niepowodzeń lokują w sobie lub w nieprzychylnym świecie. Wnioskują w sposób selektywny i arbitralny.

Psychologowie akcentują również rolę wczesnego doświadczenia opuszczenia doznanego ze strony opiekunów. Może być to doświadczenie fizycznego opuszczenia, bądź opuszczenia na poziomie emocjonalnym. Powoduje to, że osoba taka nie posiada pozytywnych doświadczeń związanych z bliskością, pomocą i wsparciem ze strony innych. Ma deficyty w zakresie samoregulacji (radzenia sobie z emocjami) i wyrażania emocji (często dochodzi do ich tłumienia). W dorosłym życiu może objawiać się to lękiem przed bliskością, strachem przed wejściem w zależność, nieumiejętnością sięgania po wsparcie i oczekiwaniem złego od innych. Pod manifestowanymi objawami depresyjnymi (smutek, bezradność) często kryją się inne emocje, jak np. złość, których osoba nie wyraża w relacji, tłumi przez wiele lat, a nierzadko kieruje do siebie.

Jak na depresję reaguje nasze ciało?

Przy rozumieniu depresji (jak i każdej innej choroby) ważne, aby postrzegać człowieka jako jedność cielesno-psychiczno-duchową. Oznacza to, że cierpienie duszy może wyrażać się poprzez cierpienie ciała. Depresja objawiać się może poprzez zmęczenie ciała, choroby somatyczne, choroby układu sercowo-naczyniowego, układu odpornościowego, pokarmowego, dolegliwości bólowe w różnych obszarach ciała (bóle głowy, brzuch, nudności), zaburzenia w postrzeganiu własnego ciała, niechęć do niego, zachowania autoagresywne, spadek popędu seksualnego, trudności z pamięcią i koncentracją uwagi, rozkojarzenie.

Czy depresja to tylko smutek?

Bardzo często mylnie uważa się, że osoby doświadczające depresji czują jedynie smutek. Tymczasem dominującymi stanami emocjonalnymi w depresji są niepokój, apatia i przygnębienie. Ponadto pojawiają się takie stany jak: poczucie bezsilności, poczucie wewnętrznej pustki, rozpacz, poczucie winy i wstydu, poczucie bezużyteczności, anhedonia (niezdolność do odczuwania radości, przyjemności), wybuchy gniewu, huśtawki nastrojów, poczucie nienasycenia, niezaspokojenia. Charakterystyczne w depresji są trudności w rozpoznawaniu swoich potrzeb emocjonalnych oraz tłumienie emocji. Dlatego też emocje są słabo odczuwalne i osoba może mieć trudność z ich rozpoznaniem.

Aby poradzić sobie z depresją szukamy różnych sposobów. W tym celu, osoby sięgają po używki, leki przeciwbólowe i nasenne, pojawić się mogą uzależnienia od hazardu, gier komputerowych, sportów ekstremalnych, pracoholizm czy nadmierne dbanie o wygląd. Wszystko to dzieje się po to, aby nie dopuści do siebie doświadczanych emocji smutku, rozpaczy i poczucia winy.

Tymczasem depresja jest nieświadomą manifestacją naszego organizmu, który mówi, że nie chce dłużej funkcjonować w dotychczasowy sposób. Dlatego też, jeśli czujesz że stan w którym jesteś może być depresją i trudno ci samemu z nim sobie poradzić konieczne zgłoś się do specjalisty. Lekarza psychiatry, bardzo często leczenie farmakologiczne jest niezbędne oraz psychoterapeuty, z którym będziesz mógł pracować nad wypracowaniem nowych sposobów funkcjonowania oraz otworzyć się na inne sposoby doświadczania świata i siebie.

Bibliografia

Krzysztof Pawłuszko Depresja mężczyzn z perspektywy podejścia Gelstalt.

Gianni Francesetti, Jan Roubal Psychoterapia Gestalt wobec doświadczeń depresyjnych.

Stanisław Pużyński, Jacek Wciórka: Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne

https://pl.wikipedia.org/wiki/Zaburzenia_depresyjne

Raport IZWOZ Depresja - analiza kosztów ekonomicznych i społecznych WHO, IPiN

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.